Piyano

Bir müzik aletidir. Klavyeli, telli bir araçtır. Hem melodinin, hem de armoninin çalınmasını sağladığı için müzik aletlerinin en zenginlerinden sayılır. Uzun bir gelişme devresinden bugünkü haline ulaşan piyano, Ortaçağ'da org aletine klavye uygulanmasıyla doğmuştur denilebilir. 13. yüzyıldaki «dülsimer» adlı araca da 14. yüzyılda klavye uygulaması ile «klavisiteryum» elde edilmiştir. Daha sonra buna da madeni teller yerleştirildi ve ilkel bir klavsen ortaya çıktı.

Bu alet daha sonra İtalya ve Almanya'da daha da geliştirildi. 1745'ten sonra ilk defa sesi yumuşatan pedal uygulandı. Altı oktavlı ilk piyano ise 1794'te John Broadwood tarafından yapıldı. 1796'da da Erard ilk kuyruklu piyanoyu geliştirdi. Piyanoda tabii sesleri veren tuşlar fildişi kaplıdır. Bunların arasında daha kısa abanoz tuşlar vardır. Telleri çelikten veya pirinçtendir. Piyano gerçek değerini Beethoven'in sonatlarıyla bulmuştur. Liszt, Rubinstein, Paderewski ve Rahmaninof da ona gereken değeri kazandırmışlardır.

piyano

Yapım biçimi ile duvar ve kuyruklu (salon) adı verilen çeşitleri vardır. Piyano kelimesi italyanca "Pes ve güçlü sesli klavsen (harpsikord) - gravicembalo col piano e forte" ´den gelir. Piyano Forte olarak adlandırılması da bundandır. Atası, klavsenden en önemli farkı, tuşa basarken uygulanan kuvvete göre çıkan sesin şiddetinin de aynı yönde değişken olmasıdır. piyano çalan kişiye piyanist veya piyano sanatçısı denir.

Piyanonun atası çembalodur. Şekil olarak da benzerlikler gösteren bu çalgıda, ses çıkartmak için tuşların tellerle olan teması, tuşlara monte edilen çıtalar yardımı ile elde edilmekteydi ancak sesin gürlüğünün ve hafifliğinin sağlanması oldukça zordu. 1700’ lü yıllarda çembalo geliştirerek ilk piyano yapılmıştır. Barok Dönemin en önemli bestecisi ve aynı zamanda klavsen ve çembalo tamircisi olan J. Sebastian BACH’ ın da bu ilk piyanoyu denediği bilinmektedir.

Piyano genel olarak konsol, kuyruklu ve elektro piyano olarak üç ana gruba ayrılır. Bu sınıflandırmaların içerisinde çeşitli boy ve tuş sayısı bulunmaktadır. Fakat genel olarak piyano, 88 tuşludur. Bu tuşlardan 36’ sı siyah tuş (diyez ve bemol), 52’ si ise ana sesler olan beyaz tuşlardan oluşmaktadır. Piyano, diğer telli çalgıların aksine ne tellere bir yay sürtme ile ne de mızrap yardımı ile ses çıkartan bir çalgıdır. Keçe ile kaplanmış tokmakların tele vurması ile ses çıkarttığından dolayı telli çalgılar grubunun, tokmaklı çalgılar kategorisindedir.

Piyanoda teller ahşap bir kasa üzerine gerilidir. İstenilen telden ses çıkartmak için o tele ait olan tuşa basılır. Piyanoda genel olarak iki adet pedal bulunmaktadır. Uzatma pedalı ve surdin (yumuşatma) pedalı olarak piyano tuş takımının alt kısmında bulunur. Ayaklar ile yönetilen bu pedallardan uzatma pedalı sesin uzamasını sağlarken, surdin pedalı sesin titreşimini azaltarak sesin daha az ve yumuşak çıkmasını sağlar. Piyanoyu diğer çoğu çalgıdan ayıran en önemli özellik tek başına bir orkestra olmasıdır. Yani aynı anda hem soloyu hem de eşliği çalabilen bir enstrümandır.

Zaten hemen hemen bütün besteciler orkestra eserlerini piyano ile yapmaktadırlar. Örneğin; ünlü piyanistlerimizden İdil Biret, Beethoven’ ın orkestra eserlerini piyano ile konserlerinde çalmaktadır. Piyano nota yazımı tıpkı arp ve çembalo gibi iki partisyon şeklinde alt alta yazılır. Bu bakımdan diğer çalgılardan ayrılmaktadır. İdil Biret, Fazıl Say, Süher Pekinel Kardeşler, Hande Dalkılıç, Tuluyhan Uğurlu ülkemizin önemli piyanistlerindendir. Joseph Horovitz ve Glenn Gould’ da dünyaca ünlü piyanistlerden bir kaçıdır.

Piyano'yu kim icaat etmiştir ?

İlk piyano 2007'li yıllarda italya - floransa´da Bartolomeo Cristofori´ tarafından yapıldı. Cristofori´nin en büyük başarısı, piyano´nun temel mekanik sorunu olan, çekicin tellere vurması anında sesin çekicin etkisi ile sönümlenmemesi ve çekicin çok çabuk bir şekilde tellerden ayrılarak notanın yeniden çalınabimesi sorununa bir çözüm üretmesidir. Öldüğü 1731 yılına dek 20 civarında piyano üretti. Fransız Marius´un bu çalgıya katkısı, tokmaklı klavseni bulmak oldu. Saksonyalı Silbermann ise, Schröter´ in çekiç sistemini geliştirdi ve Bach´ın da değerli öğütlerinden yararlanarak, klavyenin tüm ses genişliğinde eşit bir ötüm elde etmeyi başardı.

Piyano çeşitleri nelerdir ?

1. Duvar piyanosu.

2. Elektrikli piyano.

3. Hazırlanmış piyano.

4. Kuyruklu piyano.

5. Mekanik piyano.

6. Pnömatik piyano.

Sözlükte piyano ne anlama gelmektedir ?

1. Klavyeli, telli, ağır ve büyük çalgı.

2. Yavaş, sesleri hafifleterek.

Son eklenenler

sdn
bbt
nsd

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç